حق حضانت در طلاق و فوت

مبحث حضانت اطفال از جمله اموری است که اغلب با اختلاف زوجین و وقوع طلاق مورد توجه قرار می‌گیرد لذا آگاهی نسبی از مقرارت حضانت در ایران مفید است.
معنای لغوی حضانت

در لغت نامه دهخدا حضانت، ولایت بر طفل و مجنون معنی شده است. حضانت یعنی پرورش و نگهداری از کودک، قانون مدنی تعریفی در خصوص کلمه حضانت ارائه نکرده است و در مواد ۱۱۶۸ تا ۱۱۷۹ قانون مدنی و مواد ۴۰ تا ۴۷ فصل پنجم قانون جدید حمایت خانواده به بحث حضانت پرداخته است.

مطابق تعریف قانون مدنی، حضانت هم حق است و هم تکلیف. هیچ‌یک از ابوین نیز حق ندارند در مدتی که حضانت طفل بر عهده آن‌ها است، از نگهداری او امتناع ورزد. ماده ۱۱۶۸ قانون مدنی: “نگاهداری اطفال هم حق و هم تکلیف والدین است.”
سن حضانت

پیشتر در ماده ۱۱۶۹ قانون مدنی مصوب ۱۳۱۴، برای حضانت فرزندان بین دختر و پسر قائل به تفکیک شده بود، در حال حاضر به موجب اصلاحیه مصوب سال ۱۳۸۲، برای حضانت و نگهداری طفلی که ابوین او جدا از یکدیگر زندگی می کنند، مادر تا سن هفت سالگی اولویت دارد و پس از آن با پدر است. بعد از هفت سالگی نیز، در صورت حدوث اختلاف در نگهداری طفل باتوجه به مصلحتِ کودک، دادگاه در این مورد اتخاذ تصمیم می‌نماید.

اگر پدر مانع از تحویل طفل زیر ۷ سال به مادر شود، مادر می‌تواند از دادگاه دستور موقت مبنی بر استرداد فرزند تقاضا کند مطابق آیین دادرسی چنانچه دعوای حضانت، پس از طرح دعوای طلاق یا همزمان با آن صورت بگیرد، دادگاهی که به اصل دعوای طلاق زسیدگی می‌نماید صالح به رسیدگی است.

مطابق قانون، هیچ یک از ابوین حق ندارند در مدتی که حضانت طفل به عهده آنهاست از نگاهداری او امتناع کنند، در صورت امتناع یکی ازابوین، حاکم باید به تقاضای دیگری یا تقاضای قیم یا یکی از اقربا و یا به تقاضای مدعی‌العموم، نگاهداری طفل را به هر یک از ابوین که حضانت به عهده اوست الزام کند و در صورتی که الزام ممکن یا مؤثر نباشد حضانت را به خرج پدر و هرگاه پدر فوت شده باشد به خرج مادر تامین کند.

درصورت فوت یکی از ابوین حضانت طفل با آنکه زنده است خواهد بود هرچند متوفی پدر طفل بوده و برای او قیم معین کرده باشد.

حضات در صورت فوت والدین

اگر یکی از پدر یا مادر فوت نمایند حضانت طفل با پدر یا مادری که در قید حیات است، خواهد بود. مثلاً با فوت پدر، حضانت طفل با مادر است، نه پدربزرگ طفل. و حتی بعد از ازدواج مجدد زوجه حضانت از وی ساقط نمی‌شود مگر آن که دادگاه به تقاضای ولی قهری (پدربزرگ پدری طفل) یا دادستان، اعطای حضانت به مادر را خلاف مصلحتِ فرزند تشخیص دهد.

اگر پدر و مادر هردو فوت  شده باشند حضانت با جد پدری و پس از آن با سایر خویشاوندان طفل بر مبنای ترتیبات ارث است.
ماده ۱۱۷۱ قانون مدنی: “درصورت فوت یکی از ابوین حضانت طفل با آنکه زنده است خواهد بود هرچند متوفی پدر طفل بوده و برای او قیم معین کرده باشد.”

پاسخ بدهید